شورای پژوهش‌های علمی و فناوری ترکیه
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu
TÜBİTAK نهاد دولتی اصلی علم و فناوری ترکیه است که از طریق برنامه‌های «پشتیبانی صنعت» به استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچک و متوسط فناور، سرمایه‌ی پیش‌بذری، گرنت تحقیق و توسعه و حمایت ثبت اختراع بین‌المللی می‌دهد.
آخرین بازبینی: (۲۵ اکتبر ۲۰۲۶)
شورای پژوهش‌های علمی و فناوری ترکیه (TÜBİTAK) طبق معرفی خودش، کار تحقیق و توسعه‌ی دانشگاهی و صنعتی و نوآوری را در کشور پشتیبانی می‌کند، مؤسسه‌های تحقیقاتی‌ای را که بر اساس اولویت‌های ملی کار می‌کنند اداره می‌کند، در تعیین سیاست‌های علم و فناوری ترکیه نقش دارد و برای بالا بردن آگاهی عمومی کتاب و مجله منتشر می‌کند. این نهاد به پژوهشگران بورس و جایزه می‌دهد و با تأمین مالی پروژه‌های دانشگاه‌ها، نهادهای دولتی و بخش صنعت، دنبال افزایش توان رقابتی کشور است.
TÜBİTAK مأموریت خود را جهت‌دهی به حوزه‌های دانش، فناوری و نوآوری برای آینده‌ای پایدار و تقویت اکوسیستم با همکاری ذی‌نفعان تعریف می‌کند و هدفش این است که نهاد پیشروی «جهش فناوری ملی» ترکیه باشد.
برای کارآفرینان و شرکت‌ها، مهم‌ترین بخش TÜBİTAK «برنامه‌های ملی پشتیبانی صنعت» (Sanayi – Ulusal Destek Programları) است که بیشترشان را ریاست برنامه‌های پشتیبانی فناوری و نوآوری (TEYDEB) اجرا می‌کند. هر برنامه یک کد چهاررقمی دارد (مثل ۱۵۰۷ یا ۱۸۱۲) و تقریباً همه‌ی درخواست‌ها به‌صورت آنلاین از طریق سامانه‌ی ارزیابی و پایش پروژه (PRODİS) در نشانی eteydeb.tubitak.gov.tr ثبت می‌شوند. برنامه‌ی کارآفرینی BiGG که TÜBİTAK از سال ۲۰۱۲ اجرا می‌کند، شناخته‌شده‌ترین مسیر این نهاد برای تبدیل ایده‌ی فناورانه به شرکت است.
صفحه‌ی «استعداد» (Talent) سایت رسمی تک ویزا در معرفی استانبول به‌عنوان مقصد استارتاپی، با استناد به گزارش Startup Genome، می‌نویسد نهادهای دولتی‌ای مانند TÜBİTAK و KOSGEB گرنت‌های گسترده‌ای ارائه می‌دهند و برنامه‌هایی مثل TÜBİTAK BİGG در کنار مناطق آزاد تجاری و تکنوپارک‌ها پشتیبانی قوی فراهم می‌کنند. این صفحه جزئیات یا شرایط برنامه‌ها را توضیح نمی‌دهد. [منبع]
BiGG Yatırım سه مرحله دارد و برخلاف نسخه‌ی قدیمی، پول مرحله‌ی اصلی آن به‌صورت «سرمایه‌گذاری در ازای سهام» داده می‌شود، نه گرنت بلاعوض. مرحله‌ی ۱، شتاب‌دهی (Hızlandırma programı): «نهادهای اجراکننده» (Uygulayıcı Kuruluş) که TÜBİTAK انتخاب کرده، مثل دفترهای انتقال فناوری دانشگاه‌ها، شرکت‌های مدیریت مناطق توسعه‌ی فناوری (تکنوپارک‌ها) و مراکز TEKMER، ایده‌ها را جمع و ارزیابی می‌کنند. ایده‌های پذیرفته‌شده وارد یک دوره‌ی شتاب‌دهی می‌شوند که طبق فراخوان ۲۰۲۶-۲ این اجزا را دارد: آموزش حضوری افتتاحیه‌ی یک تا دو روزه (کارآفرینی ناب و چابک و مصاحبه با کاربر)، مجموعه‌ی سمینار آنلاین هفت‌ماژولی (بازار و مشتری، ارزش پیشنهادی، فناوری و مالکیت فکری، جذب مشتری، مدل کسب‌وکار و پیش‌بینی مالی، عملیات و مقیاس‌پذیری، اثر و چشم‌انداز)، یک منتور اختصاصی برای هر کارآفرین، و «کلینیک کسب‌وکار» برای مشاوره‌ی فنی، مالی، حقوقی و تمرین ارائه به سرمایه‌گذار. هدف این مرحله تبدیل ایده به یک طرح کسب‌وکار آماده‌ی سرمایه‌گذاری است. مرحله‌ی ۲، سرمایه‌گذاری پیش‌بذری (Tohum öncesi yatırım): طرح‌هایی که در داوری پنلی TÜBİTAK «مُهر تعالی» (Mükemmeliyet Mührü) بگیرند، باید یک شرکت سهامی (anonim şirket) مقیم ترکیه تأسیس کنند که کارآفرین از شرکای مؤسس آن باشد. سپس «صندوق TÜBİTAK BİGG» در ازای درصد کمی از سهام، مبلغ مشخصی را به‌عنوان سرمایه به شرکت می‌دهد (مبلغ و درصد در بخش ارقام آمده است). شرکت بعداً و با شرایطی مثل ورود به دور جدید سرمایه‌گذاری یا گرفتن سفارش بزرگ، می‌تواند درخواست «سرمایه‌گذاری تکمیلی» (devam yatırımı) هم بدهد. این پول برای طراحی مفهومی، امکان‌سنجی فنی و اقتصادی، ساخت نمونه‌ی تجاری، دمو یا الگوریتم نرم‌افزاری و تجاری‌سازی نتایج است. نهاد اجراکننده هم می‌تواند هم‌زمان با صندوق «هم‌سرمایه‌گذاری» (eş yatırım) کند. در فراخوان ۲۰۲۶-۲ برای سه طرح منتخب در حوزه‌ی فناوری‌های پاک، سرمایه‌ی اضافه از محل برنامه‌ی جهانی نوآوری فناوری پاک (GCIP) با همکاری UNIDO هم پیش‌بینی شده است. مرحله‌ی ۳، سرمایه‌گذاری بذری (Tohum yatırım): شرکت‌هایی که مرحله‌ی ۲ را گرفته و پروژه را تمام کرده‌اند (یا قبلاً پروژه‌ی ۱۵۱۲ را تمام کرده‌اند) می‌توانند برای رشد، از صندوق‌های بذری‌ای که TÜBİTAK در آن‌ها سرمایه‌گذار است، سرمایه‌ی بیشتری بگیرند. تعهدات مهم: طبق متن فراخوان، کارآفرین تا زمانی که سهامدار است باید فقط برای همین شرکت کار کند (به‌جز کار هیئت‌علمی در دانشگاه) و همه‌ی حقوق مالکیت فکری مرتبط با موضوع کار باید پیش از سرمایه‌گذاری بدون دریافت عوض به شرکت منتقل شود.
| سرمایه‌گذاری پیش‌بذری صندوق TÜBİTAK BİGG (فراخوان ۱۸۱۲-۲۰۲۶-۲) | ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ لیر در ازای ۳٪ سهام شرکتمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
|---|---|
| سرمایه‌گذاری تکمیلی (devam yatırımı) | تا ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ لیر دیگر، زودتر از ارائه‌ی گزارش دوره‌ی اول قابل درخواست نیست؛ سهم صندوق در شرکت در مجموع از ۵٪ بیشتر نمی‌شودمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| سرمایه‌ی اضافه‌ی GCIP برای فناوری‌های پاک (فراخوان ۲۰۲۶-۲) | برای ۳ شرکت منتخب: در مجموع ۲٬۲۵۰٬۰۰۰ لیر در ازای ۵٪ سهام (۹۰۰٬۰۰۰ لیرِ مربوط به ۲٪ اضافه از منابع GCIP)منبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| مدت پروژه در مرحله‌ی ۲ | حداکثر ۱۸ ماه، با احتساب تمدیدهامنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| مرحله‌ی ۳ (سرمایه‌گذاری بذری) | حداکثر ۱۰٪ سهام در برابر سرمایه‌ای که سقفش در فراخوان اعلام می‌شود؛ دوره‌ی حمایت ۳۶ ماه از ماه بعد از تکمیل سرمایه‌گذاریمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| حد نصاب امتیاز ورود به شتاب‌دهنده و مرحله‌ی ۲ | ورود به شتاب‌دهنده: حداقل ۷ از ۱۰ در هر یک از چهار معیار؛ تأیید طرح برای مرحله‌ی ۲: حداقل ۶ از ۱۰ در هر معیار و دست‌کم ۲۰ امتیاز در مجموعمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| میزان رقابت در فراخوان ۲۰۲۶-۱ | ۲٬۸۴۴ درخواست ایده، ۱٬۲۹۱ نفر در شتاب‌دهنده‌ها، ۴۳۶ طرح در داوری TÜBİTAK و در نهایت ۹۱ کارآفرین برنده‌ی مُهر تعالیمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
در تاریخ درخواست برای شتاب‌دهنده، باید دانشجوی یکی از مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری باشید یا از یکی از این مقاطع مدرک گرفته باشید. اگر وضعیت تحصیلی‌تان در PRODİS قابل استعلام نباشد یا مدرک خارجی دارید، باید مدارک تکمیلی ارائه کنید (جزئیات در بخش خارجی‌ها). کسانی که قبلاً از «حمایت سرمایه‌ی فن‌کارآفرینی» (Teknogirişim Sermayesi Desteği) وزارت صنعت یا مرحله‌ی ۲ برنامه‌های ۱۵۱۲ یا ۱۸۱۲ استفاده کرده‌اند، یا در تاریخ پذیرش در شتاب‌دهنده شریک هر نوع شرکت یا بنگاه شخصی هستند، نمی‌توانند درخواست بدهند؛ سهام شرکت‌های بورسی و سهامی که از سکوهای تأمین مالی جمعی خریده شده، مستثناست. شرکتی که بعد از برنده شدن تأسیس می‌کنید باید شرکت سهامی (anonim şirket) مقیم ترکیه باشد و شما از شرکای مؤسس آن باشید. طرح باید در یکی از حوزه‌های موضوعی فراخوان باشد؛ در فراخوان ۲۰۲۶-۲ این حوزه‌ها حمل‌ونقل هوشمند، سیستم‌های تولید هوشمند، انرژی و فناوری‌های پاک، ارتباطات و تحول دیجیتال (از جمله هوش مصنوعی، فین‌تک، اپلیکیشن وب و موبایل)، سلامت، و کشاورزی و تغذیه‌ی پایدار بودند.
در متن فراخوان ۱۸۱۲-۲۰۲۶-۲ و اصول اجرایی (Uygulama Esasları) برنامه‌ی ۱۸۱۲ که بررسی کردیم، شرطی درباره‌ی تابعیت ترکیه ندیدیم. متن فراخوان به‌طور مشخص درباره‌ی کسانی که در خارج از ترکیه درس خوانده‌اند می‌گوید: دارندگان مدرک خارجی باید اصل یا نسخه‌ی تأییدشده‌ی محضری «گواهی معادل‌سازی» (denklik belgesi) شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) را به نهاد اجراکننده بدهند، و کسانی که دانشجوی یک برنامه‌ی خارجی هستند باید «گواهی شناسایی دانشگاه» (okul tanıma belgesi) را از e-Devlet یا YÖK بگیرند و ارائه کنند؛ بدون این مدارک درخواست پذیرفته نمی‌شود. شرکت نهایی هم باید شرکت سهامی مقیم ترکیه باشد. پیش از اقدام، وضعیت شخصی خود را از طریق bigg@tubitak.gov.tr از خود TÜBİTAK بپرسید. [منبع]
درخواست مرحله‌ی ۱ مستقیم به TÜBİTAK داده نمی‌شود. نهادهای اجراکننده‌ی دوره‌ی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ فراخوان‌های شتاب‌دهی خود را در PRODİS (eteydeb.tubitak.gov.tr) باز می‌کنند و شما با نقش «کارآفرین» (Girişimci) در یکی از آن‌ها ثبت‌نام می‌کنید و تعهدنامه‌ای را که سیستم می‌دهد امضا و تحویل می‌دهید. فهرست نهادهای اجراکننده روی صفحه‌ی رسمی برنامه منتشر شده است. بعد از پایان شتاب‌دهی و تأیید طرح توسط نهاد اجراکننده، می‌توانید تا ۱۲ ماه، طرح کسب‌وکار (فرم AGY112) را در هر فراخوان پیش‌بذری‌ای که باز شود، از طریق PRODİS به TÜBİTAK بفرستید. برای نمونه در فراخوان ۲۰۲۶-۲، ارسال طرح‌ها از ۳۱ اوت تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ بود، داوری‌ها ۱۲ اکتبر تا ۴ دسامبر ۲۰۲۶ انجام می‌شود، برندگان ۸ تا ۱۱ دسامبر اعلام می‌شوند، مهلت تأسیس شرکت و امضای قراردادها ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ است و حمایت از ۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۷ شروع می‌شود. شتاب‌دهنده‌ها تا ۳۱ ژوئیه‌ی ۲۰۲۸ به‌طور پیوسته فعال‌اند و زمان‌بندی فراخوان‌های بعدی در سند «برنامه‌ی سرمایه‌گذاری پیش‌بذری ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸» آمده است.
این تنها برنامه‌ی این فهرست است که از مرحله‌ی ایده و پیش از تأسیس شرکت شروع می‌شود؛ برای بنیان‌گذاری که مدرک دانشگاهی دارد و هنوز شرکتی در ترکیه ثبت نکرده، معمولاً اولین برنامه‌ای است که باید بررسی شود. چون شرکت‌های مدیریت تکنوپارک‌ها و مراکز TEKMER هم می‌توانند نهاد اجراکننده باشند، شتاب‌دهنده‌ای که انتخاب می‌کنید ممکن است هم‌زمان راهی برای آشنایی با محیط یک تکنوپارک باشد.
صفحه‌ی رسمی برنامه ↗حمایت به‌صورت گرنت بلاعوض (geri ödemesiz) است و برای پروژه‌هایی داده می‌شود که به ساخت محصول تازه، بهبود محصول موجود، ارتقای کیفیت یا استاندارد، یا توسعه‌ی روش و فناوری تولید کم‌هزینه‌تر منجر می‌شوند. جز در مواردی که فراخوان چیز دیگری بگوید، محدودیت موضوعی وجود ندارد و همه‌ی بخش‌ها و حوزه‌های فناوری می‌توانند درخواست دهند؛ البته در فراخوان ۲۰۲۶-۲ به پروژه‌هایی که در فهرست موضوعات اولویت‌دار تحقیق و نوآوری TÜBİTAK برای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ باشند اولویت داده می‌شود. هزینه‌های قابل پوشش: حقوق پرسنل، سفر، خرید ابزار و تجهیزات و نرم‌افزار و منابع (به‌جز زیرساخت تولید)، مواد و مصرفی، مشاوره و خدمات داخلی و خارجی، و خدمات تحقیق و توسعه‌ای که به دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی در ترکیه سپرده می‌شود. هر شرکت حداکثر پنج پروژه‌ی اول خود را از این برنامه می‌گیرد، به شرط آنکه دست‌کم دو تا از آن‌ها مشارکتی باشد؛ پس از آن باید سراغ برنامه‌های دیگر مثل ۱۵۰۱ رفت. شرکت‌هایی که با برنامه‌ی ۱۵۱۲ تأسیس شده‌اند یا از حمایت سرمایه‌ی فن‌کارآفرینی طبق قانون ۵۷۴۶ استفاده کرده‌اند، در اولین درخواست خود امتیازهای ویژه‌ای دارند: ارزیابی با معیارهای خاص، پرداخت هزینه‌ی سربار به اندازه‌ی ۱۰٪ بودجه و امکان دریافت بیش از یک پیش‌پرداخت. اگر پروژه شکست بخورد، گرنت پس گرفته نمی‌شود (مگر در لغو پروژه به دلیل عمد شرکت)، حقوق مالکیت فکری نتایج به شرکت واگذار می‌شود و اطلاعات پروژه محرمانه می‌ماند.
| نرخ حمایت | ۷۵٪ هزینه‌های پذیرفته‌شده، به‌صورت بلاعوض (مگر اینکه فراخوان نرخ دیگری اعلام کند)منبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
|---|---|
| سقف بودجه‌ی کل پروژه | ۳٬۵۰۰٬۰۰۰ لیرمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| مدت پروژه | حداکثر ۱۸ ماهمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| مهلت‌های فراخوان ۲۰۲۶-۲ | پیش‌ثبت‌نام شرکت تا ۹ نوامبر ۲۰۲۶ (ساعت ۲۳:۵۹) و ارسال پروژه تا ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ (ساعت ۲۳:۵۹)منبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
فقط شرکت‌های سرمایه‌ای در مقیاس KOBİ که مقیم ترکیه هستند می‌توانند درخواست بدهند (اظهارنامه‌ی KOBİ لازم است). شعبه‌ها و دفترهای نمایندگیِ شرکت‌هایی که مقر قانونی و تجاری‌شان خارج از ترکیه است و در ترکیه «مؤدی با تکلیف محدود» (dar mükellef) هستند، و همچنین بنیادها، انجمن‌ها، تعاونی‌ها، اتحادیه‌ها، بنگاه‌های شخصی و شراکت‌های ساده نمی‌توانند درخواست بدهند. پروژه‌ای که فعالیت تحقیق و توسعه‌ی آن قبل از درخواست تمام شده باشد، پذیرفته نمی‌شود.
اصول اجرایی برنامه‌ی ۱۵۰۷ (ماده‌ی ۱۴) می‌گوید شعبه‌ها و دفترهای نمایندگیِ مقیم ترکیه‌ی بنگاه‌هایی که مقر قانونی و تجاری‌شان در خارج است و در ترکیه مؤدی با تکلیف محدود (dar mükellefiyet) هستند، نمی‌توانند درخواست بدهند. متقاضی باید یک شرکت سرمایه‌ای مقیم ترکیه باشد. در این سند و در صفحه‌ی رسمی برنامه، شرطی درباره‌ی تابعیت شرکا یا مدیران شرکت ندیدیم. [منبع]
برنامه به‌صورت فراخوانی اجرا می‌شود و طبق صفحه‌ی رسمی معمولاً سالی دو بار، در ژانویه و فوریه و در ژوئیه و اوت، باز می‌شود. ابتدا شرکت باید «پیش‌ثبت‌نام شرکتی» (kuruluş bazlı ön kayıt) را در PRODİS انجام دهد؛ این کار منتظر باز شدن فراخوان نمی‌ماند و بهتر است زودتر انجام شود، چون مدارک پیش‌ثبت‌نام باید دست‌کم یک روز کاری قبل از بسته شدن فراخوان به TÜBİTAK برسد. سپس فرم پروژه به‌صورت آنلاین در PRODİS (eteydeb.tubitak.gov.tr) تکمیل و ارسال می‌شود. اگر از امضای الکترونیک استفاده می‌کنید، اعتبار آن را تا روز پایان فراخوان بررسی کنید.
برای استارتاپی که شرکتش را در ترکیه ثبت کرده و تازه می‌خواهد اولین پروژه‌ی تحقیق و توسعه‌ی جدی خود را تعریف کند، این برنامه معمولاً نقطه‌ی شروع گرنت‌های TÜBİTAK است. شرکتی که از مسیر BiGG ساخته شده، طبق صفحه‌ی رسمی در اولین درخواست ۱۵۰۷ امتیازهای اضافه دارد.
صفحه‌ی رسمی برنامه ↗گرنت بلاعوض برای پروژه‌های تحقیق و توسعه در همه‌ی بخش‌ها و حوزه‌های فناوری (مگر اینکه فراخوان محدودیت بگذارد). نرخ حمایت به تعداد پروژه‌هایی بستگی دارد که شرکت قبلاً با آن‌ها حمایت گرفته است: برای پنج پروژه‌ی اول نرخ بالاتر و از پروژه‌ی ششم به بعد نرخ کمتر، و سهم TÜBİTAK در هر پروژه سقف مشخصی دارد (ارقام در پایین). پروژه‌هایی که از ۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۰ قرارداد بسته‌اند در شمارش «پنج پروژه‌ی اول» حساب می‌شوند، ولی پروژه‌های برنامه‌های ۱۵۰۵، ۱۵۱۲/۱۸۱۲، ۱۸۳۱ و ۱۷۰۲ جزو این شمارش نیستند. نرخ تعیین‌شده در طول پروژه تغییر نمی‌کند. هزینه‌های قابل پوشش مانند ۱۵۰۷ است: پرسنل، سفر (پرواز اقتصادی بین‌شهری و بین‌المللی)، ابزار و تجهیزات و نرم‌افزار، مواد و مصرفی، مشاوره و خدمات، و خدمات تحقیق و توسعه‌ی سپرده‌شده به مراکز تحقیقاتی در ترکیه. در داوری، علاوه بر سه محور اصلی (محتوای تحقیق و توسعه، تناسب برنامه و زیرساخت، و تبدیل خروجی به سود اقتصادی)، عملکرد تجاری‌سازی پروژه‌های قبلی و هم‌خوانی با حوزه‌های اولویت‌دار TÜBİTAK امتیاز اضافه می‌گیرد.
| پنج پروژه‌ی اول شرکت | نرخ حمایت ۷۵٪ و سهم TÜBİTAK حداکثر ۲۰ میلیون لیر برای هر پروژهمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
|---|---|
| پروژه‌ی ششم به بعد | نرخ حمایت ۶۰٪ و سهم TÜBİTAK حداکثر ۲۰ میلیون لیر برای هر پروژهمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| مدت پروژه | حداکثر ۳۶ ماهمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| مهلت‌های فراخوان ۲۰۲۶-۲ | پیش‌ثبت‌نام شرکت تا ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ و بسته شدن فراخوان در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ (ساعت ۲۳:۵۹)منبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
فقط شرکت‌های سرمایه‌ای مقیم ترکیه در مقیاس KOBİ. شعبه‌ها و دفترهای نمایندگیِ مؤدی با تکلیف محدودِ بنگاه‌هایی که مقرشان خارج از ترکیه است، بنیادها، انجمن‌ها، تعاونی‌ها، اتحادیه‌ها، بنگاه‌های شخصی و شراکت‌های ساده نمی‌توانند درخواست بدهند. پروژه‌ای که پیش از درخواست تمام شده باشد، حمایت نمی‌شود.
صفحه‌ی رسمی ۱۵۰۱ در بخش «نکات مهم» تصریح می‌کند که شعبه‌ها و دفترهای نمایندگیِ مقیم ترکیه‌ی بنگاه‌هایی که مقر قانونی و تجاری‌شان خارج از کشور است و در ترکیه مؤدی با تکلیف محدود هستند، نمی‌توانند در این برنامه درخواست بدهند. متقاضی باید شرکت سرمایه‌ای مقیم ترکیه باشد. در صفحه‌ی برنامه و اصول اجرایی آن شرطی درباره‌ی تابعیت شرکا ندیدیم. [منبع]
مانند ۱۵۰۷، برنامه سالی دو بار با فراخوان‌های بودجه‌محور باز می‌شود. شرکت ابتدا پیش‌ثبت‌نام شرکتی را در PRODİS انجام می‌دهد و سپس پروژه را به‌صورت آنلاین در eteydeb.tubitak.gov.tr ارسال می‌کند. اعلان فراخوان‌های جدید روی صفحه‌ی برنامه‌های ملی پشتیبانی صنعت TÜBİTAK منتشر می‌شود. فراخوان ۲۰۲۶-۲ در زمان بازبینی این صفحه در آستانه‌ی بسته شدن بود؛ برای دور بعد باید منتظر فراخوان جدید ماند.
در این فراخوان، شرکت تأمین‌کننده کار تحقیق و توسعه را انجام می‌دهد و محصول یا فرایندی را می‌سازد که مشتری به آن نیاز دارد؛ مشتری اجرای پروژه را دنبال می‌کند و بخشی از هزینه‌های تأمین‌کننده را می‌پردازد، و TÜBİTAK هم بخشی از هزینه‌های پذیرفته‌شده را به‌صورت گرنت به تأمین‌کننده می‌دهد. انتظار این است که خروجی پروژه توسط مشتری یا تأمین‌کننده به بازار برسد. هزینه‌ی پرسنل مشتری برای کارهایی مثل مدیریت، کیفیت، آزمون و اعتبارسنجی میدانی و سفرهای بین‌شهری هم با سقف مشخص پوشش داده می‌شود. محدودیت موضوعی ندارد و پروژه‌های همه‌ی بخش‌ها با پتانسیل تجاری‌سازی بالا پذیرفته می‌شوند؛ ارائه‌ی بررسی بازار و امکان‌سنجی فنی و اقتصادی اهمیت زیادی دارد. پروژه‌هایی که در دو موضوع «جهش فناورانه در صنعت» و «رهبری دیجیتال» از فهرست اولویت‌های TÜBİTAK باشند، ۵ امتیاز اضافه می‌گیرند.
| سقف بودجه‌ی پروژه | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ لیرمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
|---|---|
| تقسیم هزینه | مشتری دست‌کم ۴۰٪ هزینه‌های هر دوره را به تأمین‌کننده می‌پردازد و TÜBİTAK ۴۰٪ «مبلغ هزینه‌ی پذیرفته‌شده» را به‌صورت گرنت به تأمین‌کننده می‌دهدمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| مدت پروژه | حداکثر ۲۴ ماه، حتی با تمدیدمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| سقف هزینه‌ی پرسنل مشتری | حداکثر ۱۸ نفر-ماهمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| دور سوم فراخوان ۲۰۲۶ | از ۱ سپتامبر تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶منبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
درخواست مشترک یک شرکت مشتری و دست‌کم یک شرکت تأمین‌کننده لازم است. مشتری می‌تواند هر شرکت سرمایه‌ای مقیم ترکیه، از هر بخش و هر اندازه‌ای باشد؛ تأمین‌کننده باید شرکت سرمایه‌ای مقیم ترکیه در مقیاس KOBİ باشد. شرکت‌هایی که طبق قانون مالیات بر شرکت‌ها (شماره‌ی ۵۵۲۰) «شخص مرتبط» محسوب می‌شوند، نمی‌توانند در یک پروژه مشتری و تأمین‌کننده‌ی هم باشند؛ اما صرف سرمایه گرفتن دو شرکت از یک صندوق، آن‌ها را مرتبط نمی‌کند.
شرط ویژه‌ای درباره‌ی اتباع خارجی در صفحه‌ی رسمی این برنامه پیدا نکردیم. پیش از درخواست، در جلسه‌ی مشاوره بررسی می‌کنیم.
درخواست به‌صورت آنلاین در eteydeb.tubitak.gov.tr ثبت می‌شود و در همه‌ی مراحل درخواست و حمایت، طرف حساب TÜBİTAK شرکت مشتری است. گزارش امکان‌سنجی، قرارداد همکاری و تعهدنامه‌ها در خود PRODİS در دسترس است. TÜBİTAK برای ۲۰۲۶ سه دوره‌ی فراخوان اعلام کرده که دو دوره‌ی اول تمام شده است. برای پیدا کردن شریک، فهرست پروژه‌های تکمیل‌شده در صفحه‌ی اصلی TEYDEB قابل جست‌وجوست.
برای استارتاپ B2B که مشتری صنعتی پیدا کرده، این فراخوان راهی است که هزینه‌ی ساخت محصول سفارشی میان مشتری و TÜBİTAK تقسیم شود، به‌جای اینکه همه‌اش از جیب استارتاپ برود.
صفحه‌ی رسمی برنامه ↗حمایت‌های ملی (برای درخواست‌های داخلی) از ابتدای ۲۰۱۹ بسته شده و الان فقط حمایت‌های بین‌المللی فعال است، در سه بخش: ۱. حمایت از درخواست ثبت اختراع بین‌المللی: برای درخواست‌های PCT که در آن‌ها TÜRKPATENT اداره‌ی دریافت‌کننده است؛ این درخواست مستقیم به TÜRKPATENT داده می‌شود و بخشی از هزینه‌ی درخواست و جست‌وجو پوشش داده می‌شود. ۲. حمایت از گزارش بررسی بین‌المللی: پس از PCT، برای ورود به یکی از اداره‌های اروپا (EPO)، ژاپن (JPO)، کره (KIPO)، چین (CNIPA) یا آمریکا (USPTO)، هزینه‌ی گزارش بررسی با سقف مشخص برای هر اداره پرداخت می‌شود. ۳. جایزه‌ی ثبت اختراع بین‌المللی: اگر اختراعی که حمایت بخش ۲ را گرفته، در یکی از آن پنج اداره به ثبت برسد، جایزه‌ی نقدی داده می‌شود؛ این جایزه فقط برای اشخاص حقیقی، دانشگاه‌ها و شرکت‌های در مقیاس KOBİ است. برای مدل مصرفی (faydalı model)، علامت تجاری، نشانه‌ی جغرافیایی یا لوگو حمایتی وجود ندارد.
| حمایت از گزارش بررسی بین‌المللی، به تفکیک اداره | USPTO: ۴۰٬۰۰۰ لیر؛ EPO: ۴۰٬۰۰۰ لیر؛ JPO: ۸۰٬۰۰۰ لیر؛ CNIPA: ۴۰٬۰۰۰ لیر؛ KIPO: ۴۰٬۰۰۰ لیرمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
|---|---|
| سقف مجموع حمایت گزارش بررسی برای یک اختراع | ۲۴۰٬۰۰۰ لیرمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| جایزه‌ی ثبت اختراع بین‌المللی | ۵۵٬۰۰۰ لیر برای هر اختراعی که EPO، JPO، USPTO، KIPO یا CNIPA ثبت کندمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
| سقف تعداد در سال | اشخاص حقیقی حداکثر ۵ درخواست ثبت اختراع و اشخاص حقوقی حداکثر ۲۰ درخواست در هر سال تقویمیمنبع · بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ |
متقاضی باید از TÜRKPATENT یا سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) شماره‌ی درخواست گرفته باشد و یکی از این‌ها باشد: شهروند ترکیه، یا شرکت، دانشگاه یا نهاد دولتیِ مقیم ترکیه. شعبه‌ها و دفترهای نمایندگیِ مؤدی با تکلیف محدودِ بنگاه‌های خارجی، بنیادها (به‌جز بنیادهایی که با قانون تأسیس شده‌اند)، انجمن‌ها و بنگاه‌های اقتصادی آن‌ها نمی‌توانند درخواست بدهند. اگر در درخواست PCT، اداره‌ی دریافت‌کننده TÜRKPATENT نباشد، حمایتی تعلق نمی‌گیرد.
این برنامه صریح‌ترین شرط تابعیت را در میان برنامه‌های بررسی‌شده دارد. اصول اجرایی ۱۶۰۲ (ماده‌ی ۹) فقط شهروندان ترکیه و شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای مقیم ترکیه را واجد شرایط می‌داند، و ماده‌ی ۱۰ آن می‌گوید اگر در میان صاحبان درخواست ثبت اختراع، شخص حقیقیِ غیرشهروند ترکیه یا شرکتِ غیرمقیم ترکیه باشد، درخواست پذیرفته نمی‌شود. پرسش‌های متداول رسمی برنامه هم در پاسخ به اینکه «اگر یکی از صاحبان درخواست شهروند ترکیه نباشد، آیا می‌توان درخواست داد؟» صریحاً جواب منفی می‌دهد و شهروندی ترکیه را از شرایط درخواست می‌شمارد. [منبع]
حمایت درخواست بین‌المللی (فرم PD-200) هنگام ثبت درخواست PCT مستقیم از TÜRKPATENT خواسته می‌شود. حمایت گزارش بررسی (فرم PD201) و جایزه‌ی ثبت (فرم PD202) از طریق PRODİS (eteydeb.tubitak.gov.tr) به TÜBİTAK داده می‌شود. هر مرحله پیش‌شرط مرحله‌ی بعد است. درخواست‌های بین‌المللی محدود به دوره‌ی خاصی نیستند و به‌طور پیوسته پذیرفته می‌شوند. وکیل ثبت اختراع با وکالت‌نامه‌ی محضری می‌تواند به نام صاحب درخواست اقدام کند.
بستگی به برنامه دارد و منابع رسمی برای همه‌ی برنامه‌ها یک جواب ندارند. در برنامه‌ی ثبت اختراع ۱۶۰۲، اصول اجرایی و پرسش‌های متداول رسمی صریحاً می‌گویند اگر یکی از صاحبان درخواست، شخص حقیقیِ غیرشهروند ترکیه باشد، درخواست پذیرفته نمی‌شود. در برنامه‌های ۱۵۰۱ و ۱۵۰۷ متقاضی خود شرکت است و باید شرکت سرمایه‌ای مقیم ترکیه باشد؛ شعبه یا نمایندگیِ شرکت خارجی مجاز نیست، ولی در اسنادی که بررسی کردیم شرطی درباره‌ی تابعیت شرکا ندیدیم. در BiGG Yatırım (۱۸۱۲) هم شرط تابعیت در متن فراخوان و اصول اجرایی ندیدیم و فراخوان برای دارندگان مدرک خارجی، معادل‌سازی YÖK را لازم می‌داند. چون این اسناد درباره‌ی تابعیت شرکا یا متقاضیان در ۱۸۱۲، ۱۵۰۱ و ۱۵۰۷ صراحت ندارند، پیش از اقدام از خود TÜBİTAK استعلام کنید.
هیچ‌کدام. در مرحله‌ی ۲، صندوق TÜBİTAK BİGG در ازای درصد کوچکی از سهام شرکت شما سرمایه‌گذاری می‌کند؛ طبق فراخوان ۲۰۲۶-۲ این مبلغ ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ لیر در ازای ۳٪ سهام است. پس پول قرض نیست، ولی صندوق سهامدار شرکت می‌شود و شرایط آن در «قرارداد سرمایه‌گذاری و سهامداران» (YPSS) آمده است.
بله. در هر دو برنامه فقط شرکت‌های سرمایه‌ای مقیم ترکیه در مقیاس KOBİ می‌توانند درخواست بدهند. بنگاه شخصی، شراکت ساده و شعبه‌ی شرکت خارجی پذیرفته نمی‌شوند. در BiGG Yatırım اما درخواست را به‌عنوان فرد شروع می‌کنید و شرکت (از نوع سهامی) را پس از برنده شدن تأسیس می‌کنید.
۱۵۰۷ برای شروع کار تحقیق و توسعه است: پروژه‌های کوچک‌تر با سقف بودجه‌ی ۳٬۵۰۰٬۰۰۰ لیر، حداکثر ۱۸ ماه، و فقط برای پنج پروژه‌ی اول هر شرکت. ۱۵۰۱ برای پروژه‌های بزرگ‌تر است: سهم TÜBİTAK تا ۲۰ میلیون لیر در هر پروژه و مدت تا ۳۶ ماه. نرخ حمایت در ۱۵۰۷ معمولاً ۷۵٪ است و در ۱۵۰۱ برای پنج پروژه‌ی اول ۷۵٪ و بعد از آن ۶۰٪.
تقریباً همه‌ی برنامه‌های صنعتی TÜBİTAK از طریق سامانه‌ی PRODİS در نشانی eteydeb.tubitak.gov.tr ثبت می‌شوند. استثنا حمایت درخواست PCT در برنامه‌ی ۱۶۰۲ است که از TÜRKPATENT گرفته می‌شود. در BiGG Yatırım هم درخواست اول در PRODİS، اما به فراخوان یکی از نهادهای اجراکننده داده می‌شود.
کد ۱۵۱۲ دیگر در فهرست فعلی برنامه‌های ملی پشتیبانی صنعت TÜBİTAK نیست. مسیر فعلی برای کارآفرینان، برنامه‌ی ۱۸۱۲ (BiGG Yatırım) است و اسناد ۱۸۱۲ از ۱۵۱۲ فقط به‌عنوان برنامه‌ی پیشین نام می‌برند؛ مثلاً شرکت‌هایی که پروژه‌ی ۱۵۱۲ را تمام کرده‌اند می‌توانند برای مرحله‌ی ۳ (سرمایه‌گذاری بذری) درخواست بدهند.
پنج سؤال کوتاه، یا یک جلسه‌ی مشاوره با تیم اَونتور. تصمیم نهایی ویزا با مقامات ترکیه است.